مرجع تخصصی مالیات در دیوان عدالت اداری

بـسـمـه تـعـالـی

هیات تخصصی مالیاتی، بانکی

* شماره پــرونـــده : هـ ت/۰۴۰۰۰۹۹ شماره دادنامه سیلور: ۱۴۰۵۳۱۳۹۰۰۰۱۱۰۰۰۳۱ تاریخ:۱۴۰۵/۰۵/۰۳

* شاکی : آقای محمدمهدی زاهدی

*طرف شکایت : سازمان حفاظت محیط زیست

*موضوع شکایت و خواسته : ابطال عبارت « تفکیک شده در پروانه بهره برداری» در قسمت بین الهلالین ماده ۱۴ دستور العمل موضوع تبصره٩ ماده ۴ مصوبه شماره ۲۴۱۶۷۰/ت ٥٩٧٩٣هـ ۱۴۰۱/١٢/۲۷ هیات محترم وزیران (تعیین معیارهای سطح آلایندگی واحدهای تولیدی صنعتی، معدنی وخدماتی آلاینده) از تاریخ صدور؛ شماره و تاریخ تصمیم رأی مورد اعتراض : ماده ۱۴ دستور العمل موضوع تبصره٩ ماده ۴ مصوبه شماره ۲۴۱۶۷۰/ت ٥٩٧٩٣هـ ۱۴۰۱/١٢/۲۷ هیات محترم وزیران)

* شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان حفاظت محیط زیست به خواسته فوق الذکر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می باشد:

ماده ۱۴: در خصوص واحدهایی که خطوط تولید مجزا (تفکیک شده در پروانه بهره برداری ) دارند و آلایندگی خطوط، به طور کامل، قابل تفکیک می باشد، منحصراً خط تولید آلاینده در فهرست قرار می گیرد.

تبصره: این واحدها مکلفند اطلاعات هر خط تولید مستقل را بر اساس پروانه بهره برداری به صورت جداگانه در سامانه بارگذاری نمایند.

*دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت (حسب مورد با تصریح به مغایرت با قانون یا شرع یا خروج از حدود اختیارات) :

١- بر اساس ماده ٢٧ قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰/٠٣/۰۲ ، واحدهای تولیدی، صنعتی، معدنی و خدماتی آلاینده که به تشخیص سازمان حفاظت محیط زیست، حدود مجاز و استانداردهای زیست محیطی را رعایت نمی کنند، در صورتی که در مهلت زمانی که توسط سازمان مزبور برای آنها تعیین می شود، نسبت به رفع آلایندگی خود اقدام ننمایند، براساس معیارهایی نظیر شدت، مدت، نوع و مکان آلایندگی با نرخهای نیم درصد ( ۵/۰ % )، یک درصد (١) و یک ونیم درصد ( ۵/۱ % )، به مأخذ فروش کالا یا خدمات، مشمول عوارض سبز می شوند. این حکم در مورد کلیه واحدهای آلاینده، اعم از واحدهای معاف و غیر معاف، صادراتی و واحدهای مستقر در مناطق آزاد تجاری- صنعتی و مناطق ویژه اقتصادی جاری است. معیارهایی که در تعیین سطح آلایندگی واحدها، مبنای عمل سازمان محیط زیست قرار می گیرد، حداکثر سه ماه پس از لازم الاجراء شدن این قانون، توسط کارگروهی متشکل از نمایندگان سازمان حفاظت محیط زیست و وزارتخانه های بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، صنعت، معدن و تجارت، کشور و امور اقتصادی و دارایی (سازمان) تهیه می شود و به تصویب هیات وزیران می رسد. میزان فروش واحدهای موضوع این ماده براساس سامانه مؤدیان یا اظهار نامه ای که به همین منظور به سازمان ارایه می شود، تعیین می گردد.

٢- بر اساس تبصره یک ماده ٢٧ قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰/٠٣/۰۲، در صورتیکه واحدهای موضوع این ماده، دارای خطوط تولیدی مجزا با محصول مستقل از هم باشند عوارض سبز صرفاً از خطوط آلاینده دریافت می شود.

٣- معیارهایی که در تعیین سطح آلایندگی واحدها ، مبنای عمل سازمان محیط زیست قرار می گیرد، حداکثر سه ماه پس از لازم الاجراء شدن این قانون، توسط کارگروهی متشکل از نمایندگان سازمان حفاظت محیط زیست و وزارتخانه های بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، صنعت، معدن وتجارت، کشور و امور اقتصادی ودارایی (سازمان) تهیه می شود و به تصویب هیات وزیران می رسد. میزان فروش واحدهای موضوع این ماده براساس سامانه مؤدیان یا اظهارنامه ای که به همین منظور به سازمان ارایه می شود، تعیین می گردد.

٢- براساس تبصره٩ ماده ۴ مصوبه شماره ۲۴۱۶۷۰/ت ٥٩٧٩٣هـ ۱۴۰۱/١٢/۲۷ هیات محترم وزیران(تعیین معیارهای سطح آلایندگی واحدهای تولیدی صنعتی، معدنی و خدماتی آلاینده) احراز آلودگی در واحدهای غیر مشمول نصب سامانه پایش برخط یا انجام خود اظهاری، گزارش کارشناسی با تأیید اداره کل حفاظت محیط زیست استان است. عوارض آلایندگی این واحدها با نرخ نیم درصد (۵/۰ %) محاسبه می گردد. دستور العمل نحوه تهیه گزارش کارشناسی و مستندات مربوط ظرف یکماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه، توسط سازمان تهیه و ابلاغ می شود.

٥- سازمان حفاظت محیط زیست در قسمت بین الهلالین ماده ١۴ دستور العمل تهیه فهرست واحدهای آلاینده موضوع ماده ٢٧ قانون مالیات بر ارزش افزوده ، خطوط تولید مجزا در واحد های تولیدی را مشروط به داشتن پروانه بهره برداری وتفکیک خطوط در آن نموده است .

با توجه به موارد ذکر شده مشروط نمودن اعلام خط تولیدی آلاینده به وجود پروانه بهره برداری و تفکیک خطوط در آن ، در قسمت بین الهلالین ماده ١۴ دستور العمل ابلاغ شده از جانب سازمان حفاظت محیط زیست به دلایل زیر خارج از اختیار ، مغایر با اصل ٥١ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و همچنین مغایر با احکام شرع مقدس و آیات شریف قرآن کریم ،احادیث و روایات منقول از اهل بیت (ع) می باشد .

الف - مطابق مفاد ماده ۲۷ قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰/٠٣/۰۲، تشخیص آلاینده بودن واحدهای تولیدی، صنعتی، معدنی و خدماتی با سازمان حفاظت محیط زیست می باشد و در تبصره یک همین ماده مقرر گردیده صورتی که واحدهای موضوع این ماده، دارای خطوط تولیدی مجزا با محصول مستقل از هم باشند عوارض سبز صرفاً از خطوط آلاینده دریافت می شود. استثناء مقرر در این تبصره مشروط به وجود پروانه بهره برداری و تفکیک خطوط در آن نگردیده ، بنابراین مشروط نمودن اعلام خط تولیدی آلاینده به وجود پروانه بهره برداری و تفکیک خطوط در آن ، در قسمت بین الهلالین ماده ١۴ دستور العمل ابلاغ شده از جانب سازمان حفاظت محیط زیست ، خارج از اختیار ، مغایر با اصل ٥١ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران می باشد .

ب- براساس تبصره٩ ماده ۴ مصوبه شماره ۲۴۱۶۷۰/ت ٥٩٧٩٣هـ ۱۴۰۱/١٢/۲۷ هیات محترم وزیران (تعیین معیارهای سطح آلایندگی واحدهای تولیدی صنعتی، معدنی وخدماتی آلاینده) ، گزارش کارشناسی با تأیید اداره کل حفاظت محیط زیست استان ، مبنای احراز آلودگی در واحدهای غیر مشمول نصب سامانه پایش برخط یا انجام خود اظهاری، قرار گرفته است . بنابراین ، ملاک قرار نگرفتن مشاهدات عینی درگزارش کارشناسی برای تعیین خطوط تولیدی آلاینده و مشروط نمودن اعلام خط تولیدی آلاینده به وجود پروانه بهره برداری و تفکیک خطوط در آن ، در قسمت بین الهلالین ماده ١۴ دستور العمل ابلاغ شده از جانب سازمان حفاظت محیط زیست ، خارج از اختیار ، مغایر تبصره٩ ماده ۴ مصوبه شماره ۲۴۱۶۷۰/ت ٥٩٧٩٣هـ ۱۴۰۱/١٢/۲۷ هیات محترم وزیران می باشد.

پ- بر اساس ماده ۲۷ قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰/٠٣/۰۲، ملاک اعلام آلایندگی واحدهای تولیدی، صنعتی، معدنی و خدماتی که حدود مجاز و استانداردهای زیست محیطی را رعایت نمی کنند، انجام فعالیت، فارغ از داشتن یا نداشتن مجوز ( اعم از پروانه بهره برداری و ....) برای آن ، با تشخیص سازمان حفاظت محیط زیست می باشد. بطوریکه در تبصره ۳ ماده ۴ مصوبه شماره ۲۴۱۶۷۰/ت ٥٩٧٩٣هـ ۱۴۰۱/١٢/۲۷ هیات محترم وزیران (تعیین معیارهای سطح آلایندگی واحدهای تولیدی صنعتی، معدنی و خدماتی آلاینده) واحدهای آلاینده فاقد مجوز فعالیت که بعد از ابلاغ ضوابط ومعیارهای استقرار صنایع موضوع تصویبنامه شماره ۶۴۶۷۷/ت ۱۸۵۹۱ هـ مورخ ۱۳۷۸/۱۲/۲۶ تأسیس شده اند، ملزم به پرداخت عوارض با نرخ یک ونیم درصد ( ۵/۱ % ) می باشند. بنابراین درصورتیکه خط تولیدی آلاینده فاقد پروانه بهره برداری باشد. نرخ عوارض آن ، فارغ از معیارهای تعیین شده (شدت، مدت، نوع و مکان آلایندگی) ، یک ونیم درصد ( ۵/۱ % ) خواهد شد که تاکید بر جنبه تنبیهی دارد . بر این اساس مشروط نمودن اعلام خط تولیدی آلاینده به وجود پروانه بهره برداری و تفکیک خطوط در آن ، در قسمت بین الهلالین ماده ١۴ دستور العمل ابلاغ شده از جانب سازمان حفاظت محیط زیست ، خارج از اختیار ، مغایر تبصره ۳ ماده ۴ مصوبه شماره ۲۴۱۶۷۰/ت ٥٩٧٩٣هـ ۱۴۰۱/١٢/۲۷ هیات محترم وزیران می باشد.

ت- قانونگذار برای اعلام آلاینده بودن فعالیت ، سازمان حفاظت محیط زیست را دارای اختیار موسع نموده ، بطوریکه شرط لازم وکافی برای تشخیص آلایندگی ، مشاهدات عینی سازمان حفاظت محیط زیست نسبت انجام فعالیت ، فارغ از داشتن یا نداشتن مجوز از مراجع ذیصلاح می باشد . پس چگونه همین مشاهدات عینی نمی تواند مبنای تصمیم برای تعیین خطوط تولیدی مجزا با محصول مستقل از هم و اعلام خط مشمول عوارض سبز قرار گیرد. بر این اساس مشروط نمودن اعلام خط تولیدی آلاینده به وجود پروانه بهره برداری و تفکیک خطوط در آن ، در قسمت بین الهلالین ماده ١۴ دستور العمل ابلاغ شده از جانب سازمان حفاظت محیط زیست ، وضع قانون و خارج از اختیار می باشد.

بنا به مراتب معروض داشته شده . استثناء مقرر در تبصره یک ماده ٢٧ قانون مالیات بر ارزش افزوده مشروط به وجود پروانه بهره برداری و تفکیک خطوط در آن نگردیده مضافاً اینکه در تبصره٩ ماده ۴ مصوبه شماره ۲۴۱۶۷۰/ت ٥٩٧٩٣هـ ۱۴۰۱/١٢/۲۷ هیات محترم وزیران (تعیین معیارهای سطح آلایندگی واحدهای تولیدی صنعتی، معدنی وخدماتی آلاینده) نیز منحصراً ، گزارش کارشناسی با تأیید اداره کل حفاظت محیط زیست استان مبنای احراز آلودگی در واحدهای غیر مشمول نصب سامانه پایش برخط یا انجام خوداظهاری، قرار گرفته ، و در تبصره٣ ماده ۴ همین مصوبه نیز ، واحدهای آلاینده فاقد مجوز فعالیت ملزم به پرداخت عوارض با بالاترین نرخ (یک ونیم درصد ) فارغ از معیارهای تعیین شده (شدت، مدت، نوع ومکان آلایندگی) می باشند . بنابراین مشروط نمودن اعلام خط تولیدی آلاینده به وجود پروانه بهره برداری و تفکیک خطوط در آن ، در قسمت بین الهلالین ماده ١۴ دستور العمل ابلاغ شده از جانب سازمان حفاظت محیط زیست ، خارج از اختیار و مغایر با اصل پنجاه و یک و همچنین بندهای ٩ و ١۴ اصل سوم و اصل بیستم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بوده و موجب مطالبه عوارض آلایندگی ناعالانه از خطوط تولیدی می شود که عملاً آلاینده نبوده بنابراین اجحاف مسلم نسبت به مالکان واحدهای تولیدی خواهد بود که بخشی از فعالیت آنها با خطوط تولیدی مستقل ، آلاینده بوده و درآمد این خطوط نیز بطور جداگانه قابل محاسبه می باشد . اما کل درآمد این اشخاص اعم از حقیقی یا حقوقی ناشی از فعالیت تمامی خطوط تولیدی که بخشی از آنها اساساً آلاینده نمی باشند بدلیل نداشتن پروانه بهره برداری و یا تفکیک نبودن خطوط تولید در پروانه بهره برداری صادره مبنای مطابه عوارض آلایندگی قرار خواهد گرفت که مغایر با قاعدة قبح العقاب بلا بیان و مخالف با آیات شریف قرآن کریم إحادیث و روایات منقول از اهل بیت (ع) ازجمله آیه شریفه «..وَ أوْفُوا بالْعَهْد إِنّ العَهْدَ کَانَ مَسْیُولًا»(آیه ٣۴ سوره الإسراء) وآیه شریفه « و َما کُنّا مُعَذِّبینَ حَتّی نَبْعَثَ رَسُولا » (آیه ١٥ سوره الإسراء) بوده و همچنین حدیث شریف نبوی «لاضرر ولاضرار فی الاسلام» (کلینی، الکافی، ١۴٣٠ق، ج١٠، ص۴٨٥-۴٨۶) می باشد بر این اساس ابطال عبارت « تفکیک شده در پروانه بهره برداری» در قسمت بین الهلالین ماده ١۴ دستور العمل موضوع تبصره٩ ماده ۴ مصوبه شماره ۲۴۱۶۷۰/ت ٥٩٧٩٣هـ ۱۴۰۱/١٢/۲۷ هیات محترم وزیران (تعیین معیارهای سطح آلایندگی واحدهای تولیدی صنعتی، معدنی و خدماتی آلاینده) از تاریخ صدور مورد استدعا می باشد.

* خلاصه مدافعات طرف شکایت :

تا زمان تهیه گزارش لایحه ای ارسال نشده است.

رای هیات تخصصی مالیاتی بانکی دیوان عدالت اداری

ماده ۱۴ دستور العمل موضوع تبصره ۹ ماده ۴ مصوبه شماره ۲۴۱۶۷۰/ ت ۵۹۷۹۳ هـ مورخ ۱۴۰۱/۱۲/۲۷ هیات وزیران، مبین این امر می باشد که در واحدهای تولیدی که دارای خطوط تولید مجزا هستند وآلایندگی خطوط ، بطور کامل قابل تفکیک می باشد، صرفاً خط تولید آلاینده در فهرست آلایندگی قرار می گیرند. لذا خطوط دیگر در فهرست آلایندگی قرار نخواهد گرفت، البته مشروط به اینکه خطوط تولید، در پروانه بهره برداری تفکیک شده باشد. این عبارت در ماده ۱۴ ("تفکیک شده در پروانه بهره برداری ") مورد شکایت قرار گرفته است. با توجه به اینکه مطابق ماده ۲۷ قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰، تعیین میزان مالیات براساس میزان فروش محصول هر واحد تولیدی بوده که با توجه به مجزا بودن خطوط تولید و اینکه در پروانه بهره برداری، هر یک از خطوط تولید از هم تفکیک شده لذا مالیات متعلقه ، به تناسب خط تولیدی که آلاینده است، قابل تشخیص و تعیین بوده، بنابراین، عبارت مورد شکایت مغایرتی با قوانین نداشته، مستنداً به بند ب ماده ۸۴ قانون دیوان عدالت اداری مصوب ۱۴۰۲ رای به ردّ شکایت صادر می نماید. رای صادره ظرف ۲۰ روز پس از صدور قابل اعتراض از ناحیه ریاست محترم دیوان عدالت اداری یا ده نفر از قضات گرانقدر می باشد.

محمدعلی برومند زاده

رییس هیات تخصصی مالیاتی بانکی

دیوان عدالت اداری

برای این رأی هنوز مستندی به تأیید کارشناس نرسیده است.

مستندات تأییدشده این رأی