مرجع تخصصی مالیات در دیوان عدالت اداری

* شماره پــرونـــده : هـ ع/ ۰۰۰۱۰۱۳ شماره دادنامه: ۱۴۰۰۰۹۹۷۰۹۰۶۰۱۰۹۲۲ تاریخ: ۱۴۰۰/۸/۸

* شاکی : آقای قاسمعلی پورافشار

*طرف شکایت : وزارت نیرو (معاونت تحقیقات و منابع انسانی)

*موضوع شکایت و خواسته : ابطال بند ۴-۱ بخشنامه شماره ۹۹/۴۷۹۶۴/۵۰۰ مورخ ۱۳۹۹/۱۲/۱۳ وزارت نیرو

* شاکی دادخواستی به طرفیت وزارت نیرو (معاونت تحقیقات و منابع انسانی) به خواسته ابطال بند ۴-۱ بخشنامه شماره ۹۹/۴۷۹۶۴/۵۰۰ مورخ ۱۳۹۹/۱۲/۱۳ وزارت نیرو به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می باشد :

۱-۴ - مدت زمان ماموریت آموزشی کارکنانی که قبل از اجرای قانون مدیریت خدمات کشوری به تحصیل اشتغال داشته اند، در صورتی که حق بیمه بازنشستگی ایام مذکور به صندوق بازنشستگی مربوطه واریز گردیده باشد، جزو سابقه خدمت از لحاظ بازنشستگی محسوب می گردد.

*دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت :

کارمند رسمی شرکت برق منطقه ای مازندران پذیرفته شده (بورسیه وزارت نیرو) از طریق کنکور سراسری می باشم که دو سال اول سابقه خدمتم (۱۳۷۲-۱۳۷۰) صرف تحصیل بدون حضور در محل کار شده است. بند ۴-۱ بخشنامه وزارت نیرو می گوید دوسال تحصیل شما به دلیل پرداخت حق بیمه تامین اجتماعی جزو سابقه خدمت برای بازنشستگی محسوب شده بنابراین با ۲۸ سال سابقه کاری + دو سال تحصیل در سال ۱۴۰۰ بازنشسته می شوید در حالی که روح و جسم ماده ۱۰۵ و تبصره ماده ۱۰۵ و ماده ۶۱ فقط و فقط حضور در محل کار را مبنا و معیار سنجش سابقه خدمت برای بازنشستگی می داند و لاغیر. تفسیر صادر کنندگان محترم بخشنامه این است که قانون فوق الذکر مختص مستخدمین بعد از سال ۱۳۸۶ است نه قبل از آن

* پاسخ طرف شکایت :

۱-شاکی مستند خود را مواد ۶۱ و تبصره ۱۰۵ قانون مدیریت خدمات کشوری اعلام داشته اند، این مواد از بند ۴-۱ بخشنامه مورد اعتراض خروج موضوعی دارد و منصرف از آن می باشد، زیرا مقرره مذکور مشمول افراد در زمان اجرای قانون مدیریت خدمات کشوری نبوده، بلکه به قبل از آن تسری دارد.

۲-مطابق حکم کارگزینی شماره ۵۴۱/۴۹۴۴۹ مورخ ۱۳۶۹/۱۱/۹ پیوست دادخواست، شاکی در تاریخ ۱۳۶۹/۱۱/۱۴ از شرکت برق منطقه ای مازندران به مجتمع آموزشی مامور می شوند و در این مدت حقوق و مزایا از طریق شرکت مربوطه به همراه ۲۷٪ کسور بازنشستگی پرداخت شده است.

۳- بخشنامه معترض عنه در اجرای مفاد بخشنامه شماره ۵۴۳۴۲۰ مورخ ۱۳۹۸/۰۹/۲۵ سازمان اداری و استخدامی کشور و بند ۴-۱ آن، براساس تبصره ذیل ماده (۱۰۵) قانون مدیریت خدمات کشوری صادر شده است. با توجه به این که حکم تبصره ناظر به آینده است در مورد دوره های آموزشی که قبل از تاریخ لازم الاجراء شدن قانون مدیریت خدمات کشوری طی شده است، قابل استناد نمی باشد. بنابراین چگونگی رفتار استخدامی با این قبیل دوره های طی شده تابع مقررات قبلی مربوط به خود می باشد و در این راستا چنانچه کارکنان در مدت زمان ماموریت آموزشی به تحصیل اشتغال داشته اند و حق بیمه بازنشستگی ایام مذکور به صندوق بازنشستگی مربوطه واریز گردیده باشد جزء سابقه خدمت از لحاظ بازنشستگی محسوب می گردد.

۴- براساس نامه شماره ۳۴۴۷۵۶ مورخ ۱۳۹۷/۷/۷ رییس امور مدیریت مشاغل و نظام های پرداخت سازمان اداری و استخدامی کشور نیز تبصره ماده ۱۰۵ قانون مدیریت مشمول کارمندانی که قبل از تصویب قانون مذکور به تحصیل اشتغال داشته اند و مدت ماموریت تحصیلی جز سابقه خدمت برای بازنشستگی منظور و از حقوق و مزایای مربوطه بهره مند گردیده اند، نمی باشد.

* نظر تهیه کننده گزارش :

‌۱-برابر بند «ب» ماده ۱ ‌قانون استخدام کشوری مصوب ۱۳۴۵ «خدمت دولت عبارت از اشتغال به کاری است که مستخدم به موجب حکم رسمی مکلف به انجام آن می‌گردد.»

‌۲- در بند «پ» ماده ۱۱ ‌قانون استخدام کشوری، ماموریت آموزشی تجویز و در ماده ۱۲۴ ‌قانون مذکور، ماموریت آموزشی یکی از وضعیت های استخدامی مستخدمین رسمی شمرده شده است.

۳-با تصویب ماده ۶۱ قانون مدیریت خدمات کشوری در سال ۱۳۸۶، «اعزام کارمندان دستگاه های اجرایی از زمان تصویب این قانون برای طی دوره های آموزشی که منجر به اخذ مدرک دانشگاهی و یا معادل آن می گردد در داخل و خارج از کشور با هزینه دستگاه های مربوطه و استفاده از ماموریت آموزشی ممنوع» اعلام شده است.

۴-مطابق ماده ۱۵۱ ‌قانون استخدام کشوری، «خدمت تمام وقت در وزارتخانه‌ها و سازمانها و موسسات و شرکت های دولتی و شهرداریها در اجرای مقررات این قانون از لحاظ تعیین پایه و‌بازنشستگی و وظیفه جزو خدمت دولتی محسوب و منظور خواهد شد...» و همچنین مطابق ماده ۱۰۵ قانون مدیریت خدمات کشوری، «منظور از سابقه خدمت در این قانون برای بازنشستگی، آن مدت از سوابق خدمت کارمندان می باشد که در حالت اشتغال به صورت تمام وقت انجام شده و کسور مربوط را پرداخت نموده یا می نماید...»

۵-با توجه به این که قبل از تصویب و لازم الاجرا شدن قانون مدیریت خدمات کشوری، ماموریت آموزشی کارمندان دولت مجاز بوده و ماموریت هایی که به موجب حکم رسمی به صورت تمام وقت و با پرداخت حقوق و مزایا و کسر کسور بازنشستگی انجام گرفته، طبق مواد۱۵۱ ‌قانون استخدام کشوری و ۱۰۵ قانون مدیریت خدمات کشوری، قابل احتساب به عنوان سابقه خدمت دولتی می باشد و با توجه به این که این قبیل مستخدمین در طول دوره خدمت خود از مزایای سابقه ماموریت آموزشی برای ارتقا رتبه و گروه شغلی و افزایش حقوق بهره مند گردیده اند و حذف این سابقه، مستلزم تجدیدنظر در احکام استخدامی سابق و بر هم خوردن نظم اداری است، بنابراین به نظر می رسد، بند۱-۴ بخشنامه مورد شکایت مغایرتی با قانون نداشته و قابل ابطال نباشد.

تهیه کننده گزارش:

محمود فریدونی فرد

هیات تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۲۲ /۰۶/ ۱۴۰۰ با حضور اکثر اعضاء لازم تشکیل جلسه داد و پس از استماع گزارش عضو ممیز و بحث و بـررسی، بـه اتفاق آراء مصوبه را قابل ابطال ندانست، لذا بـه شرح زیر مبادرت به صدور رای می شود :

*رای هیات تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری :

با توجه به این قبل از تصویب و لازم الاجرا شدن قانون مدیریت خدمات کشوری در سال ۱۳۸۶، ماموریت آموزشی کارمندان دولت طبق بند «پ» ماده ۱۱ و ماده ۱۲۴ ‌قانون استخدام کشوری مجاز بوده و ماموریت هایی که بر اساس حکم رسمی به صورت تمام وقت و با پرداخت حقوق و مزایا و کسر کسور بازنشستگی انجام گرفته، مطابق مواد ۱۵۱ ‌قانون استخدام کشوری و ۱۰۵ قانون مدیریت خدمات کشوری، به عنوان سابقه خدمت دولتی قابل احتساب است و با عنایت به این که این قبیل مستخدمین در طول دوره خدمت از مزایای ماموریت های آموزشی از حیث ارتقا رتبه، گروه شغلی و افزایش حقوق بهره مند شده اند و حذف آن مستلزم اعاده امتیازات مکتسبه و استرداد حقوق دریافتی است که کسی ملتزم به آن نیست، بنابراین مصوبه مورد شکایت که حکم آن ناظر به ماموریت های آموزشی قبل از تصویب مواد ۶۱ و ۱۰۵ قانون مدیریت خدمات کشوری است، مغایرتی با قانون ندارد و در نتیجه به اسـتناد مواد ۱۲ و ۸۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، رای بـه رد شکایت صادر می شود. این رای ظرف بیست روز از تاریخ صدور، از سوی ریاست محترم دیوان یا ده نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض در هیات عمومی است.

علی اکابری

رییس هیات تخصصی استخدامی

دیوان عدالت اداری

مستندات مربوط :

‌قانون استخدام کشوری مصوب ۱۳۴۵/‍۰۳/۳۱ کمیسیون خاص مشترک مجلسین

‌ ‌ماده ۱ - تعاریف:

ب - خدمت دولت عبارت از اشتغال به کاری است که مستخدم به موجب حکم رسمی مکلف به انجام آن می‌گردد.

ماده ۱۱ - ماموریت عبارت است از:

پ - اعزام مستخدم برای طی دوره های آموزشی یا کارآموزی در داخل یا خارج کشور. (اصلاحی ۱۳۴۶/۰۴/۲۲، ۱۳۵۰/۰۳/۳۰ و ۱۳۵۱/۱۲/۲۴)

‌ ‌ماده ۱۸ - مدت خدمت آزمایش داوطلبان ورود به استخدام رسمی توسط وزارتخانه یاموسسه استخدام‌کننده تعیین می‌شود ولی در هیچ مورد از‌شش ماه کمتر و از دو سال بیشتر نخواهد بود.

‌تبصره ۱ - حقوق دوره آزمایشی برابر مقررات این قانون تعیین و پرداخت می‌گردد و در صورتی که مستخدم به استخدام رسمی پذیرفته شود مدت‌خدمت آزمایشی جزو سابقه خدمت وی محسوب می‌شود. (اصلاحی ۱۳۵۷/۱۰/۰۲)

‌ماده ۴۴ - وزارتخانه‌ها و موسسات دولتی مکلفند با رعایت مقررات این قانون ادامه یا اجرای برنامه‌های آموزشی و یا کارآموزی مستخدمین خود را‌به تصویب سازمان اموراداری و استخدامی کشور برسانند.

ماده ۸۵ - آن قسمت از سوابق خدمت دولتی مستخدمین رسمی که کسور بازنشستگی مربوط به آن به صندوق بازنشستگی کشوری پرداخت نشده‌ باشد خدمت غیر رسمی تلقی می‌گردد و مدت مذکور با توجه به تبصره‌های زیر از لحاظ بازنشستگی و وظیفه جزو سابقه خدمت آنان محسوب و‌منظور خواهد شد.

ماده ۱۲۴ - وضع استخدامی مستخدمین رسمی منحصراً یکی از حالات زیر را خواهد داشت ونمی‌توان مستخدم را در حال استخدامی دیگری‌قرار داد:

ث - حال ماموریت و آن وضع مستخدمی است که بطور موقت مامور انجام وظیفه ای غیر از وظیفه اصلی پست ثابت سازمانی خود گردیده یا از‌ طرف وزارتخانه یا موسسه متبوع برای طی دوره آموزشی یا کارآموزی یا خدمت در یکی از موسسات موضوع بند ب ماده ۱۱ این قانون اعزام شده باشد. (اصلاحی ۱۳۴۶/۰۴/۲۲)

‌ ماده ۱۴۳ - «‌مستخدمین رسمی مشمول این قانون که به یکی از موسسات‌ موضوع بند ب ماده ۱۱ مامور شده یا بشوند» تا وقتی که از طرف وزارتخانه و موسسه دولتی مربوط خود احضار و دعوت بکار نشده و یا از طرف موسسه ای که در آن مشغول خدمت هستند عدم احتیاج بوجود آنان اعلام نشده است بخدمت خود در آن موسسات ادامه خواهند داد و تا زمانی که خدمت ایشان در آن موسسات ادامه دارد اشتغال آن در موسسات مذکور در حکم خدمت رسمی تلقی شده و جزء سابقه خدمت رسمی آنان محسوب خواهد شد. در صورت اعلام عدم احتیاج بوجود این قبیل مامورین و نبودن پست ثابت سازمانی در وزارتخانه یا موسسه دولتی متبوع مستخدم بحال آماده در خواهد آمد.

ماده ۱۵۱ - خدمت تمام وقت در وزارتخانه‌ها و سازمانها و موسسات و شرکتهای دولتی و شهرداریها در اجرای مقررات این قانون از لحاظ تعیین پایه و‌بازنشستگی و وظیفه جزو خدمت دولتی محسوب و منظور خواهد شد. ‌احتساب سنوات خدمت تمام وقت بازخرید شده مستخدمین در دستگاه‌های موضوع این ماده به استثنای مستخدمین مشمول ماده ۱۲۰ این قانون که‌دولت در قبال سنوات خدمت آنان هیچ گونه تعهدی ندارد از لحاظ تعیین پایه و بازنشستگی و وظیفه مشروط بر این است که کلیه وجوه دریافتی مربوط‌به بازخرید سنوات مزبور را به صندوق بازنشستگی کشوری پرداخت نمایند.

قانون تسهیلات استخدامی و اجتماعی جانبازان انقلاب اسلامی مصوب ۱۳۷۴/‍۰۳/۳۱ مجلس شورای اسلامی

ماده ۱۲ - به منظور ارتقای سطح دانش و آمادگی جانبازان جهت تصدی مشاغل مناسب، کلیه دستگاه های مشمول این قانون مکلفند ضمن فراهم ‌آوردن امکانات لازم برای آموزش های کوتاه مدت، با ادامه تحصیل جانبازانی که در استخدام دارند تا پایان تحصیلات دانشگاهی به صورت ماموریت ‌آموزشی تمام وقت یا نیمه وقت موافقت نمایند. جانبازان یاد شده از کلیه حقوق و مزایای مربوط بهره‌ مند خواهند شد. نحوه اجرای این ماده به موجب‌ آیین‌ نامه‌ ای خواهد بود که بنا به پیشنهاد مشترک بنیاد با موافقت ولی فقیه یا نماینده ماذون از طرف ایشان سازمان امور اداری و استخدامی کشور، ‌وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران و وزارت کار و امور اجتماعی به تصویب هیات وزیران می‌ رسد.

قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب ۱۳۸۶/‍۰۷/‍۰۸ کمیسیون مشترک مجلس شورای اسلامی

ماده ۶۱ ـ اعزام کارمندان دستگاه های اجرایی از زمان تصویب این قانون برای طی دوره های آموزشی که منجر به اخذ مدرک دانشگاهی و یا معادل آن می گردد در داخل و خارج از کشور با هزینه دستگاه های مربوطه و استفاده از ماموریت آموزشی ممنوع می باشد.

ماده ۱۰۵ ـ منظور از سابقه خدمت در این قانون برای بازنشستگی، آن مدت از سوابق خدمت کارمندان می باشد که در حالت اشتغال به صورت تمام وقت انجام شده و کسور مربوط را پرداخت نموده یا می نماید و مرخصی استحقاقی و استعلاجی و مدت خدمت نیمه وقت بانوان به استناد قانون راجع به خدمت نیمه وقت بانوان مصوب ۱۳۶۲ (مشروط بر این که کسور بازنشستگی به طور کامل پرداخت شده باشد) و مدت خدمت نظام وظیفه به عنوان سابقه خدمت کارمندان محسوب می گردد.

تبصره ـ مدت خدمت کارمندانی که در ابتداء یا حین خدمت به تحصیل مقاطع رسمی آموزشی یا معادل آن اشتغال می یابند و از مزایای تحصیلات مربوطه بهره مند می شوند جزء سابقه خدمت برای بازنشستگی منظور نمی گردد. مگر آن که همراه با تحصیل حداقل سه چهارم از وقت اداری را به انجام وظایف محوله اشتغال داشته باشند، ماموریت های تحصیلی و تعهدات خدمتی تحصیلی با رعایت ماده (۶۱) این قانون با موافقت سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور انجام می گیرد.

ماده ۱۱۶ ـ شورای توسعه مدیریت و سرمایه انسانی که در این قانون شورای توسعه مدیریت نامیده می شود برای انجام وظایف ذیل و با ترکیب مذکور در این ماده تشکیل می گردد.

ب – وظایف و اختیارات :

۱- بررسی و تصویب تعاریف و شرح وظایف رشته های شغلی.

۲- بررسی و تصویب شرایط احراز رشته های شغلی و نحوه تخصیص آنها به طبقات جداول حقوق.

۳- بررسی و تصویب دستورالعملها و رویه هایی که به موجب این قانون در صلاحیت شورا قرار می گیرد.

۴ ـ هماهنگی در اظهارنظر و پاسخگویی به استعلامات و ابهامات اداری و استخدامی دستگاه های اجرایی در اجراء مفاد این قانون.

۵- ایجاد رویه های واحد اداری و استخدامی در چهارچوب مقررات این قانون.

۶- اتخاذ تصمیم در خصوص از کارافتادگی و فوت به سبب انجام وظیفه و سایر امور مربوط، برای کارمندانی که تابع صندوق بازنشستگی کشوری می باشند.

۷- سایر مواردی که از طرف رییس سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و یا وزراء در ارتباط با تعهدات این قانون برای کسب نظر مشورتی ارجاع می شود.

۸- آیین نامه نحوه اداره شورای تخصصی با پیشنهاد سازمان مدیریت به تصویب هیات وزیران می رسد.

۹ـ سایر وظایفی که طبق قانون به عهده شورای امور اداری و استخدامی کشور بوده است با تایید رییس جمهور.

تصمیمات این شورا پس از تایید رییس جمهور برای دستگاه های مشمول این قانون لازم الاجراء است.

برای این رأی هنوز مستندی به تأیید کارشناس نرسیده است.

رای شماره ۹۲۲ مورخ ۱۴‍۰‍۰/‍۰۸/‍۰۸ هیات تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری(موضوع شکایت و خواسته : ابطال بند ۴-۱ بخشنامه شماره ۹۹/۴۷۹۶۴/۵۰۰ مورخ ۱۳۹۹/۱۲/۱۳ وزارت نیرو)

مستندات تأییدشده این رأی