مرجع تخصصی مالیات در دیوان عدالت اداری

بسمه تعالی

هیات تخصصی اداری و امور عمومی

* شماره پــرونـــده :  هـ ت/ ۰۳۰۰۱۰۹ شماره دادنامه سیلور: ۱۴۰۴۳۱۳۹۰۰۰۰۰۵۴۸۶۸ تاریخ: ۱۴۰۴/۰۱/۱۷

* شاکی : آقای محمد عرب زاده

*طرف شکایت : معاونت نیروی انسانی نداجا ارتش جمهوری اسلامی ایران

*موضوع شکایت و خواسته : ابطال بند ۲ و ۳ آیین نامه بازنگری در دستورالعمل مناطق جنگی، عملیاتی ستاد کل ن.م (استان بوشهر) شماره ۷۷۰۲/۱۶۵۴/۷۵/۰۰ مورخ ۱۴۰۰/۱۰/۲۳ معاونت نیروی انسانی نداجا به انضمام کلیه خسارات قانونی- ابطال بند ۶ دستورالعمل بازنگری مناطق جنگی، عملیاتی و امنیتی شماره ۱۱۶۲/۱۰۹/۹۹ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۱۵ معاونت نیروی انسانی نداجا

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

* شاکی دادخواستی به طرفیت معاونت نیروی انسانی نداجا ارتش جمهوری اسلامی ایران به خواسته فوق الذکر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می باشد:

شماره ۷۷۰۲/۱۶۵۴/۷۵/۰۰ مورخ ۱۴۰۰/۱۰/۲۳ معاونت نیروی انسانی نداجا

برابر مفاد مندرج در دستورالعمل مناطق جنگی، عملیاتی و امنیتی ستاد کل ن. م (بازنگری شده در سال ۱۳۹۹) استان بوشهر شامل بند دیلم، گناوه، ریگ و بندر بوشهر در بازه زمانی ۱۶/۴/۶۱ تا ۲۷/۵/۶۷ (پایان جنگ تحمیلی) جزو مناطق جنگی لحاظ گردیده ولیکن امتیاز مناطق جنگی، صرفاً شامل عملیات انجام شده در داخل دریا (فقط یگانهای شناور) محسوب و کلیه کارکنان و شاغلین پایگاه دریایی بوشهر (سابقاً منطقه دوم دریایی نداجا) را دربر می گیرد. با عنایت به پیگیری های انجام شده از ستادهای بالاتر و اینکه شبهات و موارد اختلافی در بازنگری دستورالعمل مناطق جنگی، عملیاتی و امنیتی، مشهود می باشد، خواهشمند است دستور فرمایید تا مشخص شدن نتیجه امکان استفاده یا عدم بهره مندی از مزایای کسر خدمت یا معافیت (جهت کارکنان یاد شده که در بازه زمانی مذکور در پایگاه دریایی بوشهر خدمت      نموده اند) از ارسال پرونده های کسری و معافیت و نیز ارجاع نفرات متقاضی به این معاونت/مدوظیفه جلوگیری بعمل آید. در ضمن پرونده هایی که قبلاً واصل گردیده تا مشخص شدن موضوع تحت اقدام باقی خواهد ماند.

دستورالعمل بازنگری مناطق جنگی، عملیاتی و امنیتی شماره ۱۱۶۲/۱۰۹/۹۹ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۱۵ معاونت نیروی انسانی نداجا

(۶) استان بوشهر:

ردیف    منطقه    محدوده زمانی    محدوده جغرافیایی

        از    تا

۱    جنگی    ۳۱/۶/۵۹    ۱۵/۴/۶۱    بندر دیلم به گناوه، بندر ریگ به امتداد جاده ساحلی تا بندر بوشهر

۲    جنگی    ۱۶/۴/۶۱    ۲۷/۵/۶۷    بندر دیلم به گناوه، بندر ریگ، بند بوشهر فقط شامل عملیات انجام شده در داخل دریا

*دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:

شاکی تقاضای ابطال دستورالعمل شماره ۷۷۰۲/۱۶۵۴/۷۵/۰۰  مورخ ۱۴۰۰/۱۰/۲۳ معاونت نیروی انسانی نداجا را به دلیل مغایر بودن بازنگری و اصل قانونی عطف بما سبق نشدن دستورالعمل مذکور با بند ۶ نامه شماره ۳۶۱۰/۱۳۳۳/۲۸ مورخ ۱۳۹۶/۰۹/۲۸ ستاد کل نیروهای مسلح ارتش  به جهت اینکه تنها مرجع صدور دستورالعمل در این خصوص می باشد و نیروی دریایی به تنهایی حق قانونگذاری و صدور دستورالعمل مغایر قانون را نداشته، نموده است. همچنین نامبرده اظهار داشته است: معاونت انسانی نیروی دریایی «بازنگری در دستورالعمل ستاد کل مشترک که در بازه زمانی ۱۳۶۱/۰۴/۱۶ تا ۱۳۶۷/۰۵/۲۷ را فقط یگان های شناور درگیر عملیات انجام شده در داخل دریا،  (یگان های شناور) محسوب می نماید و کلیه شاغلین و کارکنان پایگاه نیروی دریایی را شامل نمی گردد»  درحالیکه بنابر رای صادره از هیات عمومی دیوان عدالت اداری تعیین مناطق جنگی تنها با ستاد کل نیروهای مسلح است نه با وزارت کشور یا نیروی دریایی!  مطابق سند راهبردی خدمت رسانی به رزمندگان خدمت سربازی موظفی بوده و مطابق تبصره همین بند حضور کارکنان وظیفه و پایور که با اختیار خود به جبهه اعزام شده اند داوطلبانه می باشد؛ لذا به منظور تفکیک خدمت موظفی و داوطلبانه خدمت در جبهه کارکنان فوق، یک چهارم کل مدت جبهه کارکنان مذکور به عنوان موظفی و سه چهارم آن به عنوان داوطلب منظور گردیده است.

مغایرت با قانون بازنگری در دستورالعمل ستاد کل نیروهای مسلح؛ اولاً این جانب نیز با ۲۸ ماه خدمت که ۲۵ ماه از خدمت این جانب را داوطلبانه محسوب کرده اند که اکنون بازنگری دستورالعمل فوق از ارسال پرونده این جانب جهت صدور کارت ایثار ملی و سوابق۵۰ % حانبازی که در این خصوص هرگز قانون عطف بماسبق نمی گردد. ثانیاً رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره ۲۵۷ (مورخ ۱۳۹۹/۰۲/۱۶) که بیان می دارد «با توجه به اینکه [طبق] مقرره مورد شکایت (نامه شماره ۳۷۷۵۹۸-مورخ ۱۳۹۷/۰۷/۲۰ رییس امور مشاغل و نظام های پرداخت سازمان امور اداری و استخدامی کشور) برقراری امتیازات ایثارگری مربوط به خدمت داوطلبانه در جبهه – موضوع احتساب سه چهارم خدمت وظیفه کارکنان جبهه- از تاریخ صدور دستورالعمل شماره ن/۴/م/ ۲۰۱/۱۴/۴۵  مورخ ۱۳۹۱/۰۵/۱۴ ستاد کل نیروهای مسلح مجاز می باشد و ثالثاً که در ردیف ۶  دستورالعمل ستاد کل نیروهای مسلح مناطق جنگی در دوران دفاع مقدس: ردیف ۶ استان محدوده مناطق (شهرستان) در خصوص استان بوشهر در تاریخ ذیل ابلاغیه مناطق عملیاتی موضوع ماده ۱۱۲ قانون برنامه ششم توسعه (نامه شماره ۳۶۱۰/۱۳۳۳/۲۸ مورخ ۱۳۹۶/۰۹/۲۸ ستاد کل نیروهای مسلح است.

دلایل شاکی برای ابطال مقرره:    ۱- مطابق رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره ۲۵۷ (مورخ ۱۳۹۹/۰۲/۱۶) و دستور فرمانده معظم کل قوا، سه چهارم مدت خدمت وظیفه سربازان به مانند کادر نیروهای مسلح که در دوران دفاع مقدس در مناطق جنگی و عملیاتی حضور داشتند به عنوان خدمت داوطلیانه تلقی گردیده است. لکن مصوبه مورد شکایت صرفاً حضور سربازان وظیفه در مناطق جنگی دریایی در بازه زمانی مورد نظر را ملاک اعطای امتیاز ایثارگری می داند و اشخاصی که در مناطق عملیاتی غیر از دریا حاضر بودند، از این امتیاز محروم شده اند. ۲- مطابق بند ۱/۹ سند راهبردی خدمات رسانی به رزمندگان (مصوب ۱۳۹۴ هیات وزیران) ماده ۳ آیین نامه اجرایی نحوه تعیین فوق العاده ایثارگری (مصوب فرمانده کل قوا) بند ۱۲، ۱۳ و ۱۴ و ماده ۱ آیین نامه تعیین و  احراز مصادیق شهید و ایثارگری (مصوب ۱۳۹۳هیات وزیران) و بند ۱۲ ماده ۱ آیین نامه مذکور (مصوب فرمانده کل قوا) مناطق عملیاتی (منظم و نامنظم) تعریف و مشخص گردیده است و مصوبه معاونت نیروی انسانی نداجا مورد شکایت، مغایر با مواد یاد شده می باشد.

*در پاسخ به شکایت مذکور، طرف شکایت به طور خلاصه توضیح داده است که:

۱-با توجه به وحدت ملاک از تبصره ۲ ماده ۲ و ماده ۱۶ قانون تسهیلات استخدامی و اجتماعی جانبازان انقلاب اسلامی مصوب ۳۱ /۳/۱۳۷۴ و تبصره ماده ۵۸ قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران مصوب ۲ /۱۰/۱۳۹۱و همچنین بر اساس آرای وحدت رویه شماره ۲۵۶ مورخه ۲۱ /۷/۱۳۸۱و شماره ۱۷۱۲ و ۱۷۱۳ مورخ ۱۱ /۱۰/۱۳۹۱هیات عمومی دیوان عدالت اداری، رسیدگی به شکایات ایثارگران از عدم اجرای صحیح قوانین و رسیدگی ماهوی به اختلاف در تشخیص و تطبیق جانباز با ضوابط و شرایط در صلاحیت کمیسیون ماده ۱۶ رسیدگی به شکایات جانبازان قرار دارد ، با این وصف رسیدگی به این قبیل اختلافات در دیوان عدالت اداری مجوز قانونی ندارد و مستلزم اتخاذ تصمیم در کمیسیون مذکور و اعتراض به آن می باشد.

۲- مستند به تبصره ٤ ماده ۱۶ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری ؛ در مواردی که اشخاص ذی نفع تقاضای انجام امر اداری یا خودداری از انجام آن را دارند، ابتدا باید تقاضای خود را به دستگاه مربوط ارایه دهند و آن دستگاه مکلف است ضمن ثبت درخواست و ارایه رسید ، حداکثر ظرف سه ماه به صورت کتبی پاسخ قطعی را ( نفیاً یا اثباتاً ) به ذی نفع ابلاغ نماید مگر اینکه در سایر قوانین ظرف زمانی معینی برای پاسخگویی دستگاه ها و مامورین مذکور مشخص شده باشد یا فوریت موضوع اقتضای زمان کوتاه تری را داشته باشد. چنانچه با انقضای مهلت مذکور آن دستگاه از ابلاغ پاسخ مقتضی خودداری نماید، ذی نفع می تواند با رعایت مواعد مذکور در تبصره (۳) این ماده از زمان انقضای مهلت پاسخ و معاذیر قانونی یا شرعی در دیوان طرح شکایت کند. این در حالی است که شاکی محترم بدون رعایت مقررات شکلی مذکور، شکایت خود را مستقیماً در دیوان عدالت اداری طرح نموده است.

۳-مستند به تبصره ۳ و ۵ ماده ۱۶ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری تصمیمات و اقدامات دستگاه ها و مأموران موضوع بندهای (۱) و (۳) ماده ۱۰ این قانون ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ برای اشخاص مقیم داخل کشور و یکسال برای اشخاص مقیم خارج از کشور قابل شکایت در دیوان عدالت اداری می باشد این در حالی است که دادخواست نامبرده که مقیم ایران ( شهرستان بوشهر) بوده در تاریخ ۲۱ /۱۱/۱۴۰۲ خارج از موعد قانونی به آن مرجع محترم تقدیم گردیده است.

٤- یاد شده بالا در دادخواست تقدیمی به آن مرجع محترم بدون ارایه مستندات لازم ادعا نموده، سطر دوم و سوم بازنگری دستورالعمل شماره ۷۷۰۲/۱۶۵۴/۵۰۰ مورخ ۲۳ /۱۰/۱٤۰۰ و بخشنامه شماره ۱۱۶۲/۱۰۹/۹۹ مورخ ۱۵/۱۰/۱۳۹۹  صادره از معاونت نیروی انسانی نداجا با دستورالعمل مناطق جنگی و عملیاتی ستاد کل نیروهای مسلح مغایرت داشته و همچنین ادعا نموده است که به مدت ۲۸ ماه در مناطق جنگی و عملیاتی (بوشهر) حضور داشته بر همین اساس خود را مستحق دریافت سه چهارم مدت حضور در منطقه عملیاتی (احتساب مدت ۲۵ ماه سابقه ایثارگری ) می داند این در حالی است که براساس تدابیر فرماندهی معظم کل قوا (مد ظله العالی) در گردشکار شماره ( ۷۵۵٤٤-۳۱/ ۳/۱۳۹۰) راجع به مشکلات ایجاد شده ناشی از اجرای برخی از قوانین کشوری برای سازمان های ن . م مقرر فرمودند: «نیروهای مسلح تابع سیاست های ستاد کل نیروهای مسلح هستند و وقتی که آن ستاد سیاستهایی را ابلاغ می کند لازم الاجرا می باشد» و برابر ابلاغیه شماره ( ۱۲۱/۱۰۴۰/۳۶۱۰- ۲۲/۶/ ۱۳۹۶) ستاد کل نیروهای مسلح  اجرای قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی و مصوبات هیات محترم وزیران در سطح سازمانهای ن ، م، مستلزم تدوین و ابلاغ نحوه اجرای قانون از سوی معاونت تخصصی مربوط به ستاد کل نیروهای مسلح می باشد که بر همین اساس احتساب هر گونه سنوات حضور کارکنان نیروهای مسلح در مناطق جنگی (جبهه) مطابق مفاد دستورالعمل جامع مناطق جنگی عملیاتی و امنیتی (درگیر و غیر درگیر) به شماره ۹۹۸۳۶ /۱۵/ ۲۲۱۳- ٤/٩/۱۳٩٩ مصوب ستاد کل نیروهای مسلح تعیین می گردد که مراتب طی نامه شماره ۱۱۶۲ /۱۰۹/ ۹۹- ۱۵ /۱۰/۱۳۹۱صادره از معاونت نیروی انسانی نداجا/مد طرحها و قوانین به مناطق و پایگاههای نداجا بخشنامه گردیده است.

برابر بررسی بعمل آمده مفاد بندهای (٤) و (۶) منطقه جنگی بخشنامه اخیرالذکر مغایریتی با مفاد بندهای (٤) و (۶ ) دستورالعمل جامع مناطق جنگی عملیاتی و امنیتی بشماره ۹۹۸۳۶ /۱٥/ ۲۲۱۳- ٤/٩/۱۳٩٩ مصوب ستاد کل نیروهای مسلح ندارد. بر اساس بند (٤) دستورالعمل مذکور ، یگانها و شناورهای دریایی که در طول جنگ تحمیلی در خلیج فارس و تنگه هرمز مستقر بوده اند ، به شرح زیر مشمول حضور در منطقه جنگی می باشند: الف - یگانهای واقع در مناطق تنگه هرمز و محدوده طرح نازعات و جزایر (تنب بزرگ ، تنب کوچک ، بو موسی ، فارو ، بنی فارو و فارسی)  ب-شناورهای شمال خلیج فارس به طرف خور عبدالله و دهانه اروند  پ - شناورهای بندر بوشهر به طرف جزیره فارسی  ت- شناورهای اسکورت نفتکشها بند ۶ دستورالعمل مذکور، مناطق جنگی را به شرح جدول پیوست در صفحات ۳۹ و ۴۰ پرونده بر اساس محدوده جغرافیایی مشخص و تعیین نموده است.

لذا چنانچه شاکی نسبت به مفاد دستورالعمل جامع مناطق جنگی و عملیاتی و امنیتی به شماره  ۹۹۸۳۶ /۱۵/ ۲۲۱۳- ٤/٩/۱۳٩٩ مصوب ستاد کل نیروهای مسلح اعتراضی دارد باید شکایت خود را به طرفیت ستاد کل نیروهای مسلح مطرح نماید نه نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران.

۵- روند احتساب مدت حضور در مناطق جنگی و جبهه و صدور کارت ایثار بر اساس ضوابط بندهای « ج و د » ماده ۹ و مواد ۱۲ و ۱۳ دستورالعمل اجرایی سیاست شماره (۱) سند راهبردی خدمات رسانی به رزمندگان، موضوع «اعطای کارت ایثار رزمندگان» بشماره ۴/۲۲۱۶/۱/۸۵ مورخ  ۱۳۹۹/۱/۲۶ ستاد کل نیروهای مسلح ، مستلزم طی فرآیند اجرایی پرونده های متقاضیان صدور کارت ایثار و تأیید سوابق رزمندگان در کمیته احراز می باشد. و شاکی محترم می بایستی مدارک خود ( از قبیل امریه اعزام ، ورود و خروج ، برگ مرخصی و .... ) را به نزدیکترین پایگاه ارتش ج.ا.ا به محل سکونت خود تحویل نموده تا مدارک در سامانه صدور کارت ایثار هوشمند بارگذاری و از طریق سیستمی به منطقه خدمتی وی ارسال و پس از طی تشریفات اداری و در صورت احراز مدت ایثارگری نامبرده وفق مفاد دستورالعمل مذکور، در خصوص صدور کارت هوشمند ملی ایثار وی اقدام لازم انجام خواهد شد.

بر اساس قاعده فقهی « البینه علی المدعی ، ماده ۱۲۵۷ قانون مدنی مصوب ۱۸ /۲/۱۳۰۷ و ماده ۱۹۷ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب ( در امور مدنی) مصوب ۲۱/۱/ ۱۳۷۹ «هر کسی که مدعی حقی یا دینی باشد باید آن را اثبات کند» لذا چنانچه نامبرده مدعی است که در مناطق جنگی حضور داشته است بایستی ادله و مدارک مثبته (از قبیل امریه اعزام ، ورود و خروج ، برگ مرخصی و ) را جهت طرح در کمیته احراز (بعنوان مرجع تعیین تکلیف بررسی و تأیید سوابق رزمندگان) و طی فرآیند اجرایی دستورالعمل اجرایی سیاست شماره (۱) سند راهبردی خدمات رسانی به رزمندگان موضوع «اعطای کارت ایثار رزمندگان» اقدام نماید.

*پرونده کلاسه ۰۳۰۰۱۰۹ هـ ع با موضوع "ابطال بند ۲ و ۳ بازنگری در دستورالعمل مناطق جنگی، عملیاتی ستاد کل نیروهای مسلح شماره ۷۵/۱۶۵۴ مورخ ۱۴۰۰/۱۰/۲۳ نداجا و بند ۶ دستورالعمل بازنگری در مناطق جنگی، عملیاتی و امنیتی شماره ۱۱۶۲/۱۰۹/۹۹ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۱۵ معاونت نیروی انسانی نداجا" در جلسه هیات تخصصی اداری و امور عمومی مطرح و به شرح آتی اتخاذ تصمیم شد:

*رای هیات تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری

به موجب بند «الف» ماده ۱۱۲ قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال ۱۳۹۵  ستاد کل نیروهای مسلح موظف است به منظور جبران عقب ماندگی های استان های مناطق عملیاتی دفاع مقدس محدوده مناطق عملیاتی دفاع مقدس را تا پایان سال اول اجرای قانون برنامه به سازمان اعلام نماید. علیهذا نظر به اینکه مقرره مذکور در راستای حکم قانونگذار و همچنین صلاحیت و اختیارات قانونی ستاد کل نیروهای مسلح بوده و مغایرتی با قانون ندارد در نتیجه با اتفاق آراء اعضای هیات تخصصی اداری و امور عمومی و مستنداً به بند «ب» ماده ۸۴ قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی ۱۰‌‌/۰۲‌‌/۱۴۰۲) رای به رد شکایت صادر می شود؛ این رای ظرف بیست روز از تاریخ صدور، از سوی رییس ارزشمند یا ده نفر از قضات گرانقدر دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. بر اساس ماده ۹۳ قانون یاد شده آرای هیات‌های تخصصی و هیات عمومی در ابطال و عدم ابطال مصوبات موضوع بند (۱) ماده (۱۲) این قانون، در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری، معتبر و ملاک عمل است.

دکتر زین العابدین تقوی

رییس هیات تخصصی اداری و امور عمومی

برای این رأی هنوز مستندی به تأیید کارشناس نرسیده است.

مستندات تأییدشده این رأی