مرجع تخصصی مالیات در دیوان عدالت اداری

شماره دادنامه:  ۱۴۰۵۳۱۳۹۰۰۰۱۱۳۲۳۶۲

تاریخ دادنامه: ۱۴۰۵/۵/۶

شماره پرونده: ۰۳۰۲۸۷۲

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: سازمان بازرسی کل کشور

طرف شکایت: شورای اسلامی شهر شریفیه

موضوع شکایت و خواسته: ابطال بندهای یک و ۷ ماده ۳، جزء (ب) ماده ۶، مواد ۴۲، ۴۱، ۳۷، ۳۶، ۳۳، ۳۱، ۲۴، ۱۸، ۱۷، ۱۵ از دفترچه تعرفه عوارض و بهای خدمات سال ۱۴۰۲ مصوّب شورای اسلامی شهر شریفیه

گردش کار: معاونت حقوقی، نظارت همگانی و امور مجلس سازمان بازرسی کل کشور به موجب دادخواست و لایحه ای تحت شماره ۱۷۸۶۳۶ مورخ ۱۴۰۳/۵/۲۰ ابطال بندهای یک و ۷ ماده ۳، جزء (ب) ماده ۶، مواد ۴۲، ۴۱، ۳۷، ۳۶، ۳۳، ۳۱، ۲۴، ۱۸، ۱۷، ۱۵ از دفترچه تعرفه عوارض و بهای خدمات سال ۱۴۰۲ مصوّب شورای اسلامی شهر شریفیه را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته بطور خلاصه اعلام کرده است که:

" مصوبه شورای اسلامی شهر شریفیه در استان قزوین در مورد عوارض تمدید و تجدید پروانه‌های ساختمانی در سال ۱۴۰۳ از جهت انطباق با قانون در این سازمان بررسی گردید که مراتب جهت استحضار و صدور دستور شایسته قانونی تقدیم حضور می گردد.

شورای اسلامی شهر شریفیه در تعرفه عوارض محلّی سال ۱۴۰۲، اقدام به تصویب عناوین عوارض مغایر قانون و دستورالعمل وزارت کشور به شماره ۲۰۳۷۲۶ مورخ ۱۴۰۱/۹/۳۰ به شرح ذیل نموده است:

۱-بند یک و ۷ ماده (۳) نحوه صدور پروانه ساختمانی بیان می دارد: «اعتبار پروانه ساختمانی از زمان صدور توسط شهرداری یک سال می باشد و در صورت تمدید تا ۴ سال حداکثر قابل تمدید می باشد»

شورای شهر مزبور پروانه ساختمانی را صرفاً برای ۴ سال تمدید نموده و پس از آن اقدام به تجدید پروانه برای مدّت ۲ سال می‌نماید در حالی که وفق دستورالعمل مذکور تمدید پروانه ساختمانی در صورت عدم تغییر ضوابط طرح‌های توسعه شهری برای سال اول رایگان و برای سال بعد آن ۳% عوارض روز پروانه و برای سال‌های بعدی ۲% افزایش یافته تا مجموعاً به ۲۰% عوارض روز پروانه برسد و تجدید پروانه ساختمانی زمانی صورت می‌پذیرد که طرح های توسعه شهری تغییر نمایند. لیکن محدود نمودن مهلت تمدید پروانه و تجدید آن بدون در نظر گرفتن تغییرات طرح‌های توسعه شهری خارج از حدود و وظایف اعضای شورای شهر شریفیه می باشد.

۲-در خصوص ماده (۳۶) تعرفه عوارض محلّی ۱۴۰۲ شهرداری شریفیه در خصوص عوارض خدمات ایمنی و آتش نشانی، ملاحظه می گردد که عوارض خدمات ایمنی و آتش نشانی وفق دستورالعمل وزارت کشور حداکثر ۴ درصد عوارض صدور پروانه ساختمانی می باشد. در حالی که در تعرفه عوارض محلّی شهرداری شریفیه به شرح جدول بند (۸) میزان عوارض مذکور با نرخ‌های ۱۲، ۸ ، ۵ درصد مصوّب گردیده که بیش از حداکثر مبنای مجاز قانونی می‌باشد.

بند های ۳ تا ۱۲ به دلیل عدم تصریح عنوان عوارض در قانون درآمد پایدار شهرداری و دستورالعمل وزارت کشور به شماره ۲۰۳۷۲۶ مورخ ۱۴۰۱/۹/۳۰ فاقد مبنای قانونی و خارج از حدود اختیارات شورای شهر شریفیه می‌باشد.

۲-بند (ب) ماده (۶) تعرفه مذکور، در خصوص تجدید پروانه ساختمانی، ماده (۱۵) عوارض ارزش افزوده ناشی از تبدیل یک یا چند واحد به واحد های بیشتر، ماده ۲۴ که بیان می‌دارد «در اجرای بند (ج) تبصره ۹۰ قانون بودجه سال ۱۳۶۲ از بابت ثبت اسناد رسمی معادل ۸ درصد حق ثبت تعیین می شود که باید بعد از اعلام شهرداری به اداره ثبت اسناد و با ابلاغ آن سازمان به دفاتر اسناد رسمی، توسط آن دفاتر به حساب شهرداری واریز شود»، ماده ۳۱ در خصوص عوارض سطح شهر (عوارض بر ساختمان‌ها و اراضی)، ماده ۳۳ در خصوص عوارض شبکه گذاری معابر تأسیسات شهری، ماده ۳۷ در خصوص عوارض بر اراضی و املاک بلا استفاده شهری، ماده ۴۱ در خصوص فرمول محاسبه درآمد ناشی از خسارات وارده به اموال عمومی شهر، ماده ۴۲ در خصوص فرمول محاسبه عوارض ناشی از خسارات وارده به اموال اختصاصی شهرداری و ماده ۱۸ در خصوص فرمول عوارض ارزش افزوده ناشی از اجرای طرح‌های توسعه شهری، ملاحظه می شود که شورای اسلامی شهر شریفیه همچنین اقدام به تصویب عناوین عوارضی نظیر «عوارض ارزش افزوده ناشی از تبدیل یک واحد به چند واحد به واحد‌های بیشتر (بند ۳)، درآمد ناشی از کمبود پارکینگ (بند۴)، عوارض حق‌الثبت (بند۵)، عوارض سطح شهر (بند۶)، عوارض شبکه گذاری معابر تأسیسات شهری (بند۷)، عوارض بر اراضی و املاک بلااستفاده شهری (بند ۹)، درآمد ناشی از خسارت وارده به اموال عمومی شهر (بند۱۰)، درآمد ناشی از خسارت وارده به اموال خصوصی شهر (بند۱۱) نموده اند که هیچ یک جزء عناوین مندرج در «قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری ها و دهیاری ها» و همچنین دستورالعمل وزارت کشور به شماره ۲۰۳۷۲۶ مورخ ۱۴۰۱/۹/۳۰  نمی‌باشند. لذا مواد یاد شده از تعرفه عوارض محلّی سال ۱۴۰۲ شهرداری شریفیه با توجّه به مغایرت با تبصره یک ماده ۲ قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری ها و دهیاری ها و نیز مصوبه شماره ۲۰۳۷۲۶ مورخ ۱۴۰۱/۹/۳۰ وزیر کشور، خارج از حدود اختیارات شورای اسلامی شهر موصوف بوده و ابطال آن ها در هیات عمومی از تاریخ تصویب مورد تقاضا می باشد."

متن مقرره های مورد شکایت به شرح زیر است:

" تعرفه عوارض و بهای خدمات محلّی سال ۱۴۰۲ مصوّب شورای اسلامی شهر شریفیه

ماده ۳-نحوه صدور پروانه ساختمان

صدور پروانه ساختمانی و تعیین نوع استفاده از آن ها به استناد ماده ۱۰۰ و بند ۲۴ ماده ۵۵ قانون شهرداری و تبصره ۲ ماده ۲۹ قانون نوسازی به شرح زیر خواهد بود:

۱-اعتبار پروانه ساختمانی از زمان صدور توسط شهرداری یک سال می باشد و در صورت تمدید تا ۴ سال حداکثر قابل تمدید می باشد.

................................................

۷-تمدید پروانه ساختمانی برای کلیه ساختمان‌ها طبق تعرفه مربوطه خواهد بود.

ماده ۶-تجدید پروانه ساختمان (۱۱۰۲۱۹)

ب) در صورتی که عملیات ساختمانی در مهلت مقرّر در پروانه (اعتبار اولیه و تمدید های اول تا چهارم) به اتمام نرسد شهرداری می تواند با دریافت عوارض صدور پروانه نسبت به تجدید پروانه به مدّت ۲ سال اقدام نماید. لازم به ذکر است عوارض صدور پروانه تجدید به شرح ذیل محاسبه می گردد.

عوارض دریافت بابت پروانه اولیه بدون در نظر گرفتن تمدید های اول تا چهارم- عوارض صدور پروانه به روز=عوارض تجدید پروانه

ماده ۱۵- عوارض ارزش افزوده ناشی از تبدیل یک یا چند واحد به واحد های بیشتر

مثال (تبدیل یک واحد تجاری ۶۰ متری به ۳ واحد تجاری ۲۰ متری) طبق فرمول پذیره تجاری ۲ دهنه و بیشتر در همکف محاسبه و دریافت می شود.

ماده ۱۷- درآمد ناشی از جبران کمبود پارکینگ (۱۱۰۲۱۳)

در صورت احداث ساختمان بدون تأمین پارکینگ مورد نیاز (احداث بنا مازاد بر پروانه یا بدون پروانه) علاوه بر شمول مقرّرات کمیسیون ماده صد، عوارض زیر را نیز باید پرداخت نمایند:

شرایط استثنایی برای عدم تأمین پارکینگ بر اساس اعلام وزارت کشور در سال ۱۳۷۱

۱-ساختمان در بَر خیابان‌های سریع السیر و بیشتر قرار گرفته و دسترسی به محل اتومبیل رو نداشته باشد.

۲-ساختمان در فاصله یک صد متری تقاطع خیابان های به عرض ۲۰ متر و بیشتر واقع شده و دسترسی به محل اتومبیل رو نداشته باشد.

۳-ساختمان در محلّی قرار گرفته باشد که ورود به پارکینگ مستلزم قطع درختان کهن باشد و شهرداری اجازه قطع آنها را نمی دهد.

۴-ساختمان در بَر کوچه هایی قرار گرفته باشد که به علّت عرض کم کوچه امکان عبور اتومبیل نباشد.

۵-ساختمان در معبری قرار گرفته باشد که به علّت شیب زیاد احداث پارکینگ در آن از نظر فنّی مقدور نباشد.

۶-در صورتی که وضع و فرم زمین طوری باشد (کوچک بودن مساحت و یا نامناسب بودن ابعاد زمین) احداث پارکینگ مقدور نباشد.

معابر کمتر از ۱۲ متر - معابر ۱۲ متر و بیشتر

جبران کمبود پارکینگ (مسکونی) - ۲۵× p۴- ۲۵× p۵.

جبران کمبود پارکینگ (تجاری) - ۲۵× p۵- ۲۵× p۶.

جبران کمبود پارکینگ (سایر) - ۲۵× p۵- ۲۵× p۵.

ماده ۱۸- عوارض ارزش افزوده ناشی از اجرای طرح های توسعه شهری (۱۱۰۲۰۶)

در اثر اجرای خیابان یا تعریض خیابان یا کوچه موجود (در صورتی که شهرداری هزینه های تملک زمین بر معبر را پرداخت کرده و یا زمین معوّض داده باشد) به لحاظ ایجاد ارزش افزوده برای اراضی پشت جبهه مطابق این تعرفه عوارض حقّ مشرفیت دریافت خواهد شد.

ماده ۲۴- عوارض اسناد رسمی (حق الثبت) (۱۴۰۴)

در اجرای بند ج تبصره ۹۰ قانون بودجه سال ۱۳۶۲ از بابت ثبت اسناد رسمی در دفاتر اسناد رسمی معادل ۸% حقّ ثبت تعیین می‌شود که باید بعد از اعلام شهرداری به اداره ثبت اسناد و با ابلاغ آن سازمان به دفاتر اسناد رسمی، توسط آن دفاتر به حساب شهرداری واریز شود.

ماده ۳۱- عوارض سطح شهر (عوارض بر ساختمان ها و اراضی) (۱۱۰۴۰۲) :

کد درآمد- شرح درآمد-پیشنهاد سال ۱۴۰۲

۱۴۰۲ -عوارض سطح شهر مسکونی (عرصه)- ۶% قیمت منطقه ای × عرصه.

۱۴۰۲ -عوارض سطح شهر مسکونی (اعیانی)- ۶% ارزش معاملاتی × اعیانی.

۱۴۰۲-عوارض سطح شهر تجاری بر جاده (عرصه)- ۱۰% قیمت منطقه ای × عرصه.

۱۴۰۲-عوارض سطح شهر تجاری بر جاده (اعیانی)- ۱۰% ارزش معاملاتی × اعیانی.

۱۴۰۲ -عوارض سطح شهر تجاری خیابان ولی عصر (عرصه)-۱۵% قیمت منطقه ای × عرصه.

۱۴۰۲-عوارض سطح شهر تجاری خیابان ولی عصر (اعیان) - ۱۵% ارزش معاملاتی × اعیانی.

۱۴۰۲-خ امام، چمران، بقیه اله، مهاجرانی، شهید بهشتی، لاله زار، دستغیب (عرصه)- ۱۲% قیمت منطقه ای × عرصه.

۱۴۰۲ - خ امام، چمران، بقیه اله، مهاجرانی، شهید بهشتی، لاله زار، دستغیب (اعیان)- ۱۲% ارزش معاملاتی × اعیانی.

----- -عوارض سطح شهر تجاری خیابان لاله زار (عرصه) - ۸% قیمت منطقه ای × عرصه.

----- - عوارض سطح شهر تجاری خیابان لاله زار (اعیان) - ۸% ارزش معاملاتی × اعیانی.

۱۴۰۲-سایر معابر تجاری (عرصه)-۶% قیمت منطقه ای × عرصه.

۱۴۰۲-سایر معابر تجاری (اعیان)- ۶% ارزش معاملاتی× اعیانی.

۱۴۰۲-عوارض سطح شهرداری (عرصه) - ۶% قیمت منطقه ای × عرصه.

۱۴۰۲-عوارض سطح شهرداری (اعیان)- ۶% ارزش معاملاتی × اعیانی.

۱۴۰۲-عوارض سطح شهر صنعتی – کارگاهی (عرصه) - ۸% قیمت منطقه ای × عرصه.

۱۴۰۲-عوارض سطح شهر صنعتی – کارگاهی (اعیان) - ۸% ارزش معاملاتی × اعیانی.

۱۴۰۲-عوارض بر ساختمان های ورزشی و تفریحی و سایر (عرصه) - ۱%× ۵× قیمت منطقه ای × عرصه.

۱۴۰۲-عوارض بر ساختمان های ورزشی و تفریحی و سایر (اعیان)-۱%×۵× ارزش معاملاتی × اعیانی.

۱۴۰۲-عوارض سطح شهر (عرصه)- ۶% قیمت منطقه ای × عرصه.

توضیح: عوارض سطح شهر شامل «مساحت عرصه و اعیان و ارزش آن بر اساس قیمت منطقه ای، متناسب با ضریب پیش بینی شده می باشد.»

ماده ۳۳- عوارض شبکه گذاری معابر تأسیسات شهری (۳۱۱۷)

با عنایت به مفاد بند ۶ ماده ۹۶ قانون شهرداری‎‌‌ها معابر و شوارع عمومی شهر که در اثر تفکیک اراضی احداث می‌شود در مالکیت شهرداری می‌باشد و انجام هر پروژه در معابر و شوارع توسط ادارات و سازمان‌ها نیاز به صدور مجوّز شهرداری می باشد از این رو برای هر متر طول از معابری که توسط شرکت های برق و گاز و آب و فاضلاب برای لوله گذاری در معابر ۲ برابر قیمت منطقه ای دارایی به طور عوارض سالیانه حق الارض دریافت شود.

ماده ۳۶- خدمات ایمنی و آتش نشانی (۱۱۰۲۱۴)

۱۱۰۲۱۴-عوارض توسعه ایستگاه های آتش نشانی (اراضی)- ۱۲% قیمت منطقه ای × عرصه.

عوارض توسعه ایستگاه های آتش نشانی (مسکونی) -۱۲% قیمت منطقه ای ×عرصه × اعیانی.

عوارض توسعه ایستگاه های آتش نشانی (تجاری)- ۱۵% قیمت منطقه ای× عرصه × اعیانی.

عوارض توسعه ایستگاه های آتش نشانی (اداری)- ۱۲% قیمت منطقه ای ×عرصه × اعیانی.

عوارض توسعه ایستگاه های آتش نشانی (صنعتی)-۱۸% قیمت منطقه ای ×عرصه × اعیانی.

عوارض توسعه ایستگاه های آتش نشانی ( ورزشی ، تفریحی و سایر) ۵% ×۴×قیمت منطقه ای ×عرصه×اعیانی

ماده ۳۷- عوارض بر اراضی و املاک بلا استفاده شهری (۱۲۰۸)

۱۲۰۸/۱ - عوارض بر املاک بلا استفاده شهری-۲۰% قیمت منطقه ای×عرصه

۱۲۰۸/۲- عوارض بر اراضی و املاک بلا استفاده شهری در صورت احصار توسط شهرداری-کلیه هزینه های انجام شده به اضافه ۱۵% .

۱۲۰۸-عوارض بر صدور شناسنامه برای هر واحد- ۵۰۰/۰۰۰ ریال.

ماده ۴۱- درآمد ناشی از خسارت وارده به اموال عمومی شهر (۱۱۰۴۰۸)

متناسب با خسارت وارد شده به اموال عمومی برابر نظر کارشناس شهرداری ۱۵%.

ماده ۴۲- درآمد ناشی از خسارات وارده به اموال اختصاصی شهرداری (۱۲۰۱۱۱)

متناسب با خسارت وارد شده به اموال اختصاصی شهرداری برابر نظر کارشناس شهرداری ۱۵%.

توضیحات

مقدار عدد P در تعرفه عوارض محلّی و هزینه خدمات سال ۱۴۰۲ بر پایه آخرین دفترچه ارزش معاملاتی ابلاغی از سوی امور مالیاتی شهرستان البرز می باشد.

کلیه اماکن و فضا ها و مؤسّسات و پمپ بنزین ها و مراکزی که انتفاعی می باشند تجاری محسوب می گردند.

- رییس شورای اسلامی شهر شریفیه "

در پاسخ به شکایت مذکور، رییس شورای اسلامی شهر شریفیه به موجب لایحه شماره ۸۴۱/۱۴۰۳/۶/ص مورخ ۱۴۰۳/۱۱/۴ توضیح داده است که:

" به استحضار می‌رساند، تمامی بند های فوق که در تعرفه عوارض محلی سال ۱۴۰۲ شورای اسلامی شهر شریف آباد (شریفیه) مصوّب گردیده بود، در تعرفه سال ۱۴۰۳ کلیّه بند های مذکور حذف گردیده است. مراتب جهت استحضار به حضور تقدیم می گردد."

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۴۰۵/۵/۶ با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آرا به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

اولاً براساس ماده ۲ قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری ها و دهیاری ها مصوب سال ۱۴۰۱ مقرّر گردیده است:«کلّیه اشخاص حقیقی و حقوقی که در محدوده و حریم شهر و محدوده روستا ساکن هستند و یا به نوعی از خدمات شهری و روستایی بهره می‌برند، مکلّفند عوارض و بهای خدمات شهرداری و دهیاری را پرداخت نمایند» و برمبنای تبصره یک این ماده نیز درآمد از عوارض محلی وجوهی است که برای تأمین بخشی از هزینه‌های شهر و روستا بر مواردی اعم از اراضی، مستحدثات، تأسیسات، تبلیغات معابر و فضاهای درون شهری و روستایی و ارزش افزوده ناشی از اجرای طرح های توسعه شهری و روستایی و دارایی های غیرمنقول مطابق قوانین و مقرّرات تعیین می‌گردد و عناوین عوارض و ترتیبات وصول آن با پیشنهاد شورای اسلامی شهرها و بخش ها پس از تأیید شورای عالی استان ها تهیه گردیده و دستورالعمل آن حداکثر تا پایان آذر ماه هر سال توسط وزیر کشور، تصویب و ابلاغ می‌شود و وضع هرگونه عوارض به غیر از موارد اعلام شده ممنوع بوده و مشمول یکی از مجازات های تعزیری درجه شش موضوع ماده (۱۹) قانون مجازات اسلامی مصوّب ۱۳۹۲/۲/۱ با اصلاحات و الحاقات بعدی خواهد بود. ثانیاً عناوین عوارض شهرداری ها و نحوه محاسبه آن ها در جدول شماره یک منضم به دستورالعمل اجرایی تبصره یک ماده ۲ قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری ها و دهیاری ها ابلاغی تحت بخشنامه شماره ۲۰۳۷۲۶ مورخ ۱۴۰۱/۹/۳۰ وزیر کشور تعیین شده است. بنا به مراتب مذکور و با عنایت به اینکه عناوین برخی از عوارض مورد اعتراض در جدول شماره یک منضم به دستورالعمل اجرایی تبصره یک ماده ۲ قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری ها و دهیاری ها ابلاغی تحت بخشنامه شماره ۲۰۳۷۲۶ مورخ ۱۴۰۱/۹/۳۰ وزیر کشور به شرح دادخواست شاکی وجود نداشته و از طرفی نحوه محاسبه برخی از عوارض مورد اعتراض نیز با مندرجات جدول مذکور مغایر است، لذا بندهای یک و ۷ ماده ۳، جزء (ب) ماده ۶ و مواد ۱۵، ۱۷، ۱۸، ۲۴، ۳۱، ۳۳، ۳۶، ۳۷، ۴۱ و ۴۲ از دفترچه عوارض و بهای خدمات شهرداری شریفیه در سال ۱۴۰۲ مغایر قوانین و مقررات مذکور و خارج از حدود صلاحیت مرجع وضع آن بوده و مستند به بند یک ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۸ قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال ۱۳۹۲ از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. این رای براساس ماده ۹۳ قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب ۱۴۰۲/۲/۱۰) در رسیدگی و تصمیمگیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است./

احمدرضا عابدی

رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری

برای این رأی هنوز مستندی به تأیید کارشناس نرسیده است.

مستندات تأییدشده این رأی